Początki

Bardzo trudno jest udzielić odpowiedzi na pytanie: „skąd wzięli się Japończycy?”. Istnieje kilka teorii, ale w wielu nich są luki, które trudno wypełnić. Nie jestem specjalistką od tej części historii, nie znane mi są również najnowsze odkrycia archeologii. Znana jest mi natomiast, tak jak wielu Japończykom, historia powstania świata opisana w Kojiki (Księga Dawnych Wydarzeń, 712 r.) oraz Nihonshõki (Kronika japońska, 72o r.)

Dwa bóstwa: Izanagi no Mikoto (bóstwo męskie) oraz Izanami no Mikoto (bóstwo kobiece) uchodzą za twórców archipelagu japońskiego. Zgodnie z  Kojiki i  Nihonshõki byli oni ostatnią parą z siedmiu pokoleń bóstw i zamieszkiwali Wysoką Równinę Niebios. Para japońskich demiurgów to uosobienie dwóch taoistycznych pierwiastków ying yang (po japońsku in ). Według chińskiego taoizmu in yõ to dwie przeciwstawne siły, które tworzą wszechświat. Ich związek polega na wzajemnej wymianie, wpływie i zależności. Wierzono, że mężczyzna jest uosobieniem pierwiastka yõ symbolizującego Niebo (słońce), aktywność oraz jasność. Z kolei kobieta jest uosobieniem pierwiastka in, który reprezentuje Ziemię (księżyc), bierność i ciemność.

Para japońskich demiurgów to uosobienie pierwiastków. Z połączenia Izanagiego () i Izanami (in) rodzą się bóstwa, zjawiska i lądy… Zanim do tego doszło, Izanagi i Izanami stojąc na Pływającym Moście Niebios zastanawiali się, czy pod warstwą chmur i mgły znajduje się jakaś kraina. Izanagi przebił swoją Niebiańską Włócznią (ame no nuboko) chmury i zamieszał nią w oceanie rozciągającym się pod nimi. Gdy uniósł włócznię spłynęła z niej kropla wody, która po utwardzeniu stała się wyspą nazwaną przez bóstwa Onogoro. Scena ta jest pełna symboliki. Pierwszy znak w złożeniu na pojęcie „Niebiańska Włócznia” – nu oznacza czerwone klejnoty, drugi boko podłużną broń. Zatem włócznia Izanagiego była ozdobiona czerwonymi klejnotami. Odwołując się do ideologii freudowskiej można stwierdzić, iż owa włócznia w rzeczywistości symbolizuje męski członek w erekcji, co prowadzi do teorii, że pierwsza wyspa powstała w wyniku masturbacji Izanagiego. Co więcej, nawiązując do tej interpretacji w późniejszych czasach męski członek zaczęto nazywać chinboko (dosł. niezwykła włócznia) lub chinbõ (dosł. niezwykły skarb).

Powstanie Onogoro było stworzeniem fundamentów dla pierwszej ziemskiej krainy. Para demiurgów zeszła na wyspę, której centrum stanowił Słup Niebiański. Wówczas obeszli słup, Izanagi od prawej strony, Izanami od lewej strony, a gdy się spotkali bogini odezwała się jako pierwsza. Izanagiemu nie spodobało się, że kobieta odezwała się jako pierwsza. Zdecydował więc, że obejdą słup jeszcze raz. Następnie bóstwa umyśliły, że nadmiernie rozwinięte miejsce w ciele Izanagiego (część wypukłą ) należy umieścić w części wklęsłej (in) ciała Izanami (wg. Kojiki). Według bóstw dzięki takiemu zbliżeniu Izanami urodzi ziemię. Niestety bóstwa nie do końca wiedziały, jak to powinno się stać. Zwrócili się nawet do bóstw z poprzednich pokoleń, ale one nie mogły służyć przykładem, ponieważ były bezpostaciowe i powstawały samoistnie. Szczęśliwie z pomocą przyleciały pliszki. Ptaszki kopulowały wykonując ogonkami ruchy w górę i dół. Zobaczywszy ptaki, bóstwa szybko zrozumiały o co chodzi.

W końcu doszło do zbliżenia między demiurgami. Niestety pierwsze próby powiększenia rodziny nie powiodły się. Demiurgowie ponownie odwołali się do bóstw niebiańskich. Okazało się, że ich potomstwo jest nieudane, ponieważ Izanami odezwała się jako pierwsza podczas obchodzenia słupa, co można uznać za formę zaślubin. Izanagi i Izanami powtórzyli zatem rytuał. Tym razem wszystko się udało, ponieważ to bóstwo męskie jako pierwsze wygłosiło formułę małżeńską. Po udanym zawarciu małżeństwa, Izanami zrodziła kolejno osiem głównych wysp japońskich, góry, rzeki, lasy i trawy, a następnie wydała na świat liczne bóstwa (kami) oraz duchy opiekuńcze różnych zjawisk przyrody.

Niestety historia Izanagiego i Izanami  nie kończy się szczęśliwie. Jednym z wydanych na świat kami był bóg ognia. Izanami podczas porodu została tak bardzo poparzona, że umarła w strasznych męczarniach. Izanagi wściekły na potomka, w akcie zemsty porąbał go na trzy części. Powodowany tęsknotą za ukochaną, niczym Orfeusz, wyruszył do Krainy Ciemności (Yomi no Kuni), by ją odnaleźć. Gdy tam dotarł, spotkał Izanami, która wyznała mu, że przybył za późno. Dodała jednak, że jeśli na nią poczeka, to ona uda się do bóstw świata podziemnego z prośbą, by zwróciły jej wolność. Ponadto Izanagi musiał jej obiecać, że na nią nie spojrzy. Zniecierpliwiony długim czekaniem na małżonkę, Izanagi ruszył jej śladem w głąb Krainy Ciemności. Gdy spotkał Izanami, okazało się, że jej ciało jest już w stanie rozkładu. Przerażony tym widokiem rzucił się do ucieczki, a znieważona bogini posłała w pościg za mężem potworne jędze, duchy i wojowników ciemności. Izanagiemu udało się zbiec, ale przy wyjściu z Krainy Ciemności ponownie spotkał się ze swoją małżonką. Nastąpiło rozstanie. Ona stała się władczynią Krainy Ciemności, on zaś wrócił do świata żywych. Izanami zostając władczynią w Krainie Ciemności całkowicie utożsamiła się z pierwiastkiem in.

Mit o Izanagim i Izanami wskazuje, że również w japońskiej tradycji istnieje bezpośrednie powiązanie między stworzeniem świata a ludzką seksualnością. Izanagi i Izanami jako pierwsze istoty na świecie rozmnożyli się wskutek aktu seksualnego (połączenia mężczyzny i kobiety), ustanawiając tym samym wzorzec dla następnych pokoleń.

Mit ten podkreśla również uprzywilejowaną pozycję mężczyzny. Gdy Izanami odzywa się jako pierwsza podczas ceremonii zaślubin, zostaje zbesztana przez męża, a ich potomstwo rodzi się nieudane. Dopiero po powtórnej ceremonii wszystko układa się pomyślnie. Ponadto, odwołując się do masturbacji Izanagiego i powstania Onogoro, można stwierdzić, iż mimo, że Izanami stała obok, on wolał działać sam. Opisy te sugerują, że starożytne społeczeństwo japońskie było społeczeństwem patriarchalnym, w którym pozycja mężczyzny oraz kobiety była jasno określona. Również sprawy związane z seksem były zdominowane przez androcentryczny punkt widzenia.

Zdaniem Jospeha Campbella, autora Potęgi mitu, społeczeństwo jest zawsze uznawane za patriarchalne, zaś przyroda jest zawsze matriarchalna. Moc kobiety polega na rodzeniu i żywieniu, tak samo jak czyni to ziemia. Choć małżeństwo demiurgów zakończyło się rozstaniem, a Izanagi po powrocie z Krainy Ciemności wydał na świat trzy najważniejsze bóstwa (Amaterasu, Tsukiyomiego oraz Susanoo*), to należy pamiętać, że to Izanami jest uznawana za pramatkę – rodzicielkę.

*wg. Kojiki. Według jednej z wersji tego mitu zamieszczonej w Nihon shõki te trzy bóstwa zostały wydane na świat przez Izanami wraz z wyspami i innym potomstwem demiurgów.

Dzisiejszy post powstał w oparciu o moją pracę magisterską obronioną w 2010 r.

Reklamy

7 Komentarzy

Filed under Gender (płeć), Mitologia, Seksualność, Starożytność

7 responses to “Początki

  1. Uff, już nie muszę czytać Kojiki 😉

    A swoją drogą chyba w większości kultur występują mniej lub bardziej widoczne odwołania do seksualności.
    A co z Himiko, która o ile mi wiadomo stworzyła swoisty matriarchat 🙂 ?

  2. Marianna

    bardzo ciekawy opis powstania świata 🙂 chociaż to smutne, że musieli powtórzyć zaślubiny bo ona się pierwsza odezwała…

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s